MultiversX

MultiversX nedir?

MultiversX, yüksek performanslı işlem kapasitesi sunmayı hedefleyen bir katman 1 (Layer 1) blokzincir platformudur. Ağ, durum, işlem ve ağ olmak üzere üç farklı parçalama (sharding) yöntemini bir arada kullanarak gerçek anlamda yatay ölçeklenebilirlik sağlamayı amaçlar. Proje kendini merkeziyetsiz finans (DeFi), gerçek dünya varlıkları ve metaverse gibi alanları kapsayan yeni nesil internet için bir teknoloji ekosistemi olarak tanımlar.

Platformun akıllı sözleşme yürütme altyapısının saniyede 100.000 işleme kadar çıkabildiği, 6 saniyelik gecikme süresi sunduğu ve oldukça düşük işlem maliyetleriyle çalıştığı belirtilmektedir. Bu özellikler sayesinde geliştiriciler, kullanıcılar ve doğrulayıcılar için hızlı bir ortam oluşturulması hedeflenir. MultiversX, yapay zekâ ve akıllı sözleşme platformu kategorilerinde de sınıflandırılmaktadır.

MultiversX nasıl çalışır?

MultiversX, işlem hızını artırmak ve kapasiteyi genişletmek için paralel işleme yöntemine dayanan Uyarlanabilir Durum Parçalama (Adaptive State Sharding) teknolojisini kullanır. Ağ toplamda dört parçaya bölünmüştür: üçü işlem parçası (execution shard) olarak saniyede 30.000 işlemi doğrularken, dördüncü parça olan Metachain bu işlemleri koordine eder ve tamamlar. Durum parçalamasında ağ geçmişi farklı bölümlere dağıtılırken, işlem parçalamasında işlemler bu bölümlere eşlenerek paralel biçimde işlenir.

Ağın güvenliği ve yönetimi, geleneksel hisse ispatı (Proof of Stake) mekanizmasının değiştirilmiş bir versiyonuyla sağlanır. Bu yapı, parçalama sırasında ayrılan ağ bölümlerinin birbirleriyle bağlantısını korumasına yardımcı olur. Böylece tüm parçalar tek bir bütün halinde çalışarak merkeziyetsiz uygulamaların (dApp) geliştirilmesi için entegre bir ortam sunar.

EGLD ne işe yarar?

EGLD (Electronic Gold), MultiversX ağının yerel kripto para birimidir ve platformdaki tüm ekonomik faaliyetlerin temelini oluşturur. Kullanıcılar ağ üzerindeki işlem ücretlerini EGLD ile öderken, geliştiriciler akıllı sözleşme, protokol ve merkeziyetsiz uygulama dağıtmak için bu tokeni kullanır. Doğrulayıcılar ise ağın uzlaşma sürecine katılarak staking ve doğrulama ödülleri kazanır. Bunlara ek olarak EGLD bir yönetişim (governance) tokeni işlevi görür; sahipleri ağın geleceğine yön veren kararlarda oy kullanma hakkına sahiptir.